MANI

Bệnh béo phì đang trở thành một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại đối với trẻ nhỏ ngày nay.

“Ở Việt Nam, tỉ lệ thừa cân, béo phì có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt là ở khu vực TP. Theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng toàn quốc 2019 – 2020 của Viện dinh dưỡng quốc gia, tỉ lệ trẻ em thừa cân, béo phì tăng gấp 2,2 lần, từ 8,5% năm 2010 lên thành 19,0% năm 2020” .

(BDT, 2021)

Đặc biệt, ở Việt Nam, nhiều gia đình hay có thói quen cố gắng đảm bảo con cái ăn đủ, ăn no và nguyên nhân này có thể liên quan đến di truyền từ lịch sử chiến tranh và những tổn thương mà người dân Việt Nam đã trải qua trong thời kỳ chiến tranh.

Trong suốt thời kỳ chiến tranh, nhiều gia đình Việt Nam phải đối mặt với hoàn cảnh khó khăn, bao gồm cả thiếu thức ăn và không có được sự đảm bảo về nguồn nguyên dinh dưỡng. Những trải nghiệm này để lại ảnh hưởng sâu sắc trong ký ức tập thể của người dân Việt Nam và được truyền qua các thế hệ tiếp theo, tạo thành “kế thừa di truyền học” (PschyCentral).

Kế thừa di truyền học là quá trình thay đổi trong biểu hiện gen do các yếu tố môi trường, như sang chấn, gây ra và có thể truyền sang con cháu. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những trải nghiệm gây tổn thương, sang chấn trong suốt đời có thể thay đổi cấu trúc của ADN và ảnh hưởng đến cách gen được biểu hiện. Điều này có thể dẫn đến việc kế thừa các đặc điểm tâm lý và cơ chế ứng phó liên quan đến thức ăn và thói quen ăn uống của người Việt Nam nhiều thế hệ sau chiến tranh.

Trong bối cảnh của thức ăn và cách ăn, những tổn thương do chiến tranh gây ra có thể biểu hiện dưới dạng lo sợ không đủ thức ăn, ngay cả khi có đủ thức ăn. Ký ức về đói và sự thiếu thốn từ những thế hệ trước đó ảnh hưởng đến bản năng kiểm soát chế độ ăn uống của con cái và khuyến khích con ăn nhiều hơn để bảo vệ chúng khỏi đói, ốm đau, bệnh tật.

Một số gợi ý cho cha mẹ

Hiểu rõ về bệnh béo phì và tác động của kế thừa di truyền học đối với thái độ và hành vi liên quan đến thức ăn là rất quan trọng để cha mẹ có thể ý thức hơn trong việc thiết lập thói quen ăn uống cho con và chấm dứt chu kỳ các hành vi ăn uống không lành mạnh do ảnh hưởng bởi những tổn thương gây ra trong giai đoạn chiến tranh và truyền lại từ thời ông bà, bố mẹ.

Khi phát hiện rằng bản thân mình đang có một sự thôi thúc, thúc giục con ăn, hoặc việc ăn uống của con, giờ ăn với con mang lại nhiều căng thẳng, cha mẹ có thể áp dụng một số phương pháp giúp con cái có một cảm nhận và sự liên hệ lành mạnh với cơ thể và thức ăn.

Dưới đây là một số gợi ý cho cha mẹ:

1. Tạo môi trường gia đình thoải mái và ủng hộ: Tạo ra môi trường ăn uống tích cực, không có áp lực về việc ăn và không có sự so sánh với người khác trong gia đình. Khích lệ mỗi thành viên trong gia đình ăn đủ và cân đối.
2. Giao tiếp mở và thấu hiểu: Hãy dành thời gian để lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của con cái đối với thức ăn. Tạo điều kiện để con cái cảm thấy thoải mái chia sẻ với bạn về mọi lo lắng và sự lo ngại về thức ăn.
3. Không dùng thức ăn như một phần thưởng hoặc trừng phạt: Hạn chế việc dùng thức ăn như một cách để động viên hoặc trừng phạt con cái.
4. Tạo thói quen ăn uống lành mạnh: Hãy đảm bảo rằng thực đơn gia đình có đủ chất dinh dưỡng và tạo thói quen ăn uống cân đối, giàu rau củ và trái cây, và hạn chế đồ ăn nhanh và thức ăn có nhiều đường.
5. Hỗ trợ sự phát triển tự tin: Khuyến khích con cái tham gia vào các hoạt động thể thao và vui chơi ngoài trời để phát triển tự tin trong việc vận động và giữ dáng. Hãy tạo điều kiện để con cái tự tin vào bản thân và cơ thể của mình.
6. Tìm sự hỗ trợ chuyên nghiệp: Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về thái độ và hành vi ăn uống của con cái, hãy tìm sự hỗ trợ từ nhà tâm lý học hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Họ có thể giúp bạn và con cái xác định nguyên nhân và cung cấp các trị liệu hiệu quả.

Thực tế là, thông qua việc hiểu rõ và thấu hiểu tác động của những tổn thương trong lịch sử và tác động của nó đối với tư duy và hành vi của con cái, cha mẹ có thể tạo ra môi trường tốt nhất để con cái phát triển một mối quan hệ lành mạnh với thức ăn và duy trì một lối sống lành mạnh và cân bằng.