Cách bạn bước vào một căn phòng lạ nói lên điều gì trong tính cách của bạn?

Có nhiều cách để một người bước vào một căn phòng lạ. Bạn sẽ chọn cách nào? Đi thẳng một mạch đến ngay chỗ nhắm đến? Đi một vòng xem xét rồi mới dừng lại, hay cứ ngần ngừ ở ngoài, trì hoãn việc bước hẳn vào bên trong? 

Khi vào trong phòng, bạn chú ý ngay đến cảnh vật trong căn phòng từ khung cửa sổ đến bộ bàn ghế, hay chú ý đến nét mặt của người ngồi chính giữa có vẻ là sếp sòng ở đây? 

Bạn có cho rằng những lựa chọn này là hoàn toàn ngẫu nhiên? Hay bạn có nghĩ rằng khi bước vào căn phòng lạ ai cũng sẽ làm những điều giống mình?

Khi nghiên cứu về Enneagram, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng cách bạn bước vào một căn phòng lạ có thể bị chi phối bởi kiểu tính cách của bạn. Mọi sự lựa chọn của chúng ta hoàn toàn không phải là một sự ngẫu nhiên nào đó. Và tìm hiểu về Enneagram có thể giúp chúng ta nhận thức được động cơ bên trong của các hành vi chúng ta tưởng rằng là ngẫu nhiên. 

Vậy Enneagram là gì?

Enneagram là một trong những bộ công cụ đánh giá tính cách rất nổi tiếng trên thế giới hiện nay. Tuy nhiên ở Việt Nam nó chưa được biết đến nhiều. David Daniels – một tiến sĩ nổi tiếng người Mỹ đã nói về Enneagram như là “một trong những công cụ đáng tin cậy nhất mà tôi được biết đến và sử dụng để giúp mọi người tìm thấy, xây dựng và duy trì các mối quan hệ tuyệt vời, đầy yêu thương!”

Enneagram được phát triển dựa trên tâm lý học đương đại có nguồn gốc từ trí tuệ tâm linh của nhiều nền văn hóa cổ đại khác nhau. Từ Enneagram bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “một hình vẽ với 9 điểm” (Ennea nghĩa là số 9 và Gram nghĩa là một hình vẽ).

Dựa trên cách mỗi người nhận thức về thế giới và quản lý cảm xúc của mình, Enneagram phân loại các kiểu tính cách thành 9 kiểu tương ứng với các con số từ 1 đến 9.

• Số 1 – Người cải cách có mục đích và nguyên tắc sống rõ ràng.
• Số 2 – Người giúp đỡ quan tâm và dễ dàng đồng cảm với mọi người.
• Số 3 – Người cầu tiến suy nghĩ và hành động hướng tới kết quả.
• Số 4 – Người lãng mạn cá tính, nhạy cảm và kín đáo.
• Số 5 – Người quan sát tư duy sâu sắc và luôn tò mò về mọi thứ.
• Số 6 – Người trung tín trách nhiệm, chăm chỉ và cực kỳ đáng tin cậy.
• Số 7 – Người nhiệt huyết hướng ngoại, lạc quan, đa năng, ngẫu hứng.
• Số 8 – Người quyết đoán tự tin, không ngại đối đầu và rất quyết đoán.
• Số 9 – Người hoà giải ổn định, nền nã, luôn cố gắng giữ hoà khí chung.

Sở dĩ dùng con số để đại diện cho các loại tính cách bởi vì khác với ngôn từ, con số mang tính khách quan. Nó không gắn mác cho bất kì ai với một đặc điểm cố định, bất di bất dịch nào đó. Thứ tự của các con số cũng không thể hiện cho việc kiểu tính cách nào quan trọng hơn kiểu tính cách nào. Không có cái nào tốt hơn hay tệ hơn cái nào – tất cả mỗi kiểu tính cách đều có những mặt tốt, xấu, điểm mạnh, điểm yếu.

Khi bạn tìm hiểu sâu hơn về Enneagram, bạn sẽ thấy rằng kiểu tính cách nào cũng có những khả năng đặc biệt, cũng như những hạn chế khác nhau. Dù bạn có là bất kì kiểu tính cách nào thì bạn cũng đều có thể đạt đến thành công, hạnh phúc khi bạn thật sự hiểu bản thân mình và Enneagram cung cấp công cụ giúp bạn làm được điều đó. 

Mỗi loại tính cách sẽ có thế giới quan riêng và nhìn thế giới thông qua lăng kính riêng của mình. Điều đó giải thích cho việc cùng đứng trước một sự việc giống nhau nhưng cách suy nghĩ, cách phản ứng và cảm xúc của mỗi người về sự việc đó lại không giống nhau.

Cùng là việc tham gia một bữa tiệc, người số 3 thường có xu hướng rất hào hứng trước cơ hội được giao lưu với nhiều người mới nhưng người số 5 lại thường có xu hướng nghĩ rằng “giá mà mình được ở nhà với cuốn sách và con mèo của mình”. Một người số 8 thường có xu hướng sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ cái họ cho là đúng trong khi người số 9 cảm thấy không thoải mái khi có mâu thuẫn và thường có xu hướng trốn tránh đối đầu.

Hay cùng là việc duy trì động lực giảm cân nhưng mỗi kiểu tính cách đều cần có một chiến lược phù hợp riêng với mình. Mỗi loại tính cách đều bị quy định bởi một khuôn mẫu tư duy cùng với những cảm xúc lúc ẩn lúc hiện và những mẫu hành vi tương ứng. Enneagram giúp chúng ta tự khám phá bản thân và chỉ ra cho chúng ta những cách để vượt qua những khuôn mẫu cũ, hướng đến sự phát triển cảm xúc, tư duy và hành vi ngày càng hoàn thiện hơn.  

---

Sơ đồ Enneagram

Vòng tròn trong sơ đồ là trung tâm của hệ thống Enneagram. Mỗi người sở hữu một tính cách căn bản không thay đổi. Tuy nhiên, những đường thẳng nối các điểm chỉ ra xu hướng chuyển dịch của các kiểu tính cách khi rơi vào trạng thái căng thẳng hay khi cảm thấy an toàn cũng như giúp chúng ta đoán được cách thức tương tác giữa các loại tính cách. Vòng tròn chỉ ra những tính cách gần kề có ảnh hưởng đến hành vi của mỗi cá nhân. Mỗi tính cách cũng có ba hệ thống tính cách phụ.

Những kiểu người giống nhau thường có những tính cách cơ bản và thế giới quan tương đồng. Tuy nhiên, những nhân tố ảnh hưởng của hệ thống tính cách phụ, xu hướng chuyển dịch của loại tính cách, hay môi trường sống, kiểu tính cách của bố, mẹ, mức độ nhân thức về bản thân khiến cho mỗi chúng ta là duy nhất. Điều đó có nghĩa, hai người có cùng một kiểu tính cách trong Enneagram nhưng lại có thể có những thể hiện tính cách và hành vi không giống nhau. 

Việc khám phá bản thân mình thuộc kiểu tính cách nào để nhìn nhận đúng những ưu điểm, nhược điểm của bản thân là một điều vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, điều mấu chốt là bạn cần phải dành thời gian đủ để khám phá ra loại Enneagram của mình mà không quá hấp tấp, vội vã. Chúng ta cần nhớ rằng Enneagram mô tả động lực và cấu trúc tính cách bên trong của mỗi người chứ không đơn thuần là hành vi bề mặt. Cùng một hành động nhưng động cơ bên trong của mỗi kiểu tính cách lại khác nhau.

Bộ 3 trung tâm cốt lõi của Enneagram

Với từng thời điểm diễn tiến theo thời gian, tính cách con người sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều bởi các sự kiện xảy đến và cách phản ứng lại cũng cho thấy nét đặc trưng trong tâm lý mỗi người chúng ta. Nhằm làm nổi bật các nét tính cách chung thuộc cùng nhóm thì mô hình Enneagram chia 9 kiểu người thành 3 trung tâm khác nhau: Bản năng, Cảm xúc, và Tư duy.

Mỗi trung tâm đại diện cho nét tính cách đặc trưng trong bản chất con người: những mặt tính cách bề nổi dễ quan sát được, phần tính cách được che giấu, thôi thúc bản năng cùng đề xuất phát triển bản thân từ đó.

Trung tâm Bản năng

Bao gồm 3 tính cách số 1, số 8, số 9. Mối quan tâm chính của bộ 3 này là việc duy trì sự đáp trả thuần túy của cơ thể với thế giới bên ngoài khi họ phải tiếp thu các kích thích. Do đó, bộ 3 này thường gặp phải các vấn đề trong mình nảy sinh do sự kìm nén và cơn giận dữ của bản thân. Chính vì vậy, Bộ Ba luôn tìm mọi cách nhằm đạt được sự tự chủ, kiểm soát của bản thân đối với các kích thích từ bên ngoài

Từ khóa: ranh giới, bảo vệ bản thân, kìm nén, cơn giận dữ, sự tự chủ

Trung tâm Cảm xúc

Bao gồm các kiểu tính cách số 2, số 3, số 4. Mối quan tâm chính của bộ 3 này là việc xây dựng hình ảnh bản thân của họ, thể hiện ra với mọi người xung quanh với mong muốn sẽ được đáp lại bằng sự chấp thuận và tình yêu, cho họ thấy giá trị của mình. Bộ 3 này thường gặp phải các vấn đề phát sinh do việc cân bằng giữa mong muốn được công nhận giá trị với việc duy trì bản sắc cá nhân trên con đường tìm kiếm sự công nhận.

Từ khóa: hình ảnh bản thân, công nhận giá trị, duy trì bản sắc

Trung tâm Tư duy

Bao gồm các kiểu tính cách số 5, số 6, số 7. Mối quan tâm chính của bộ 3 này là việc tìm kiếm sự bình an trong tâm hồn khi bản thân đã tự đặt ra quá nhiều chướng ngại tâm lý trong mình. Họ thường gặp các vấn đề xoay quanh việc cảm thấy lo lắng, mang trong mình nhiều nỗi sợ không tên khi đối mặt và giải quyết vấn đề.

Từ khóa: độc thoại nội tâm, hồi hộp, lo lắng, nỗi sợ không tên

Việc Enneagram phân chia rõ Bộ Ba Trung tâm không có nghĩa là kiểu người ở Trung tâm Cảm xúc có nhiều cảm xúc hơn Trung tâm khác, kiểu người ở Trung tâm Bản năng có nhiều bản năng hơn hay Trung tâm Tư duy thì khôn khéo hơn những người khác. Sự khác biệt ở đây là việc tiếp nhận các thông tin và cách giải mã rồi phản hồi chúng của Bộ Ba, những nét tính cách trong mỗi Trung tâm được kết hợp với nhau tạo thành con người hoàn chỉnh: cộng hưởng chứ không hòa tan.